שיעורי עיון למחשבה - אידיש

דער שיעור אונטערזוכט די חקירה צי א פרוש (איינער וואס האט נישט ליב תענוגי הגוף) פילט אויך ווייניגער צער, אדער איז פרישות נאר וועגן תענוג און נישט וועגן ווייטאג. ס׳ווערט געבראכט אז פרישות און גבורה זענען צוויי באזונדערע מידות – פרישות איז די ריכטיגע שיעור פון תענוג (און ממילא אויך פון צער), בשעת גבורה איז די כח זיך איבערצוגעבן אויף שוועריגקייטן און צער. דער רמב״ם׳ס פשט אויף די מדבר ווערט דערקלערט...

דער שיעור באהאנדלט די נאטור פון תשובה און חרטה לויט רבינו יונה און רמב״ם, און ווי אזוי “פילן שלעכט” איז א פונדאמענטאלער חלק פון כפרה. ס׳ווערט אויסגעקלערט דער חילוק צווישן עבירות וואס מען טוט פון תאוה (וואס מען האט ליב) און עבירות וואס מען טוט פון אונס אדער שוועריגקייט, און פארוואס ביי תאוה העלפט ווייניגער די תירוץ פון “ס׳איז געווען שווער”. די הויפט נקודה איז אז אמת׳דיגע חרטה באדייט נישט בלויז...

דער שיעור אונטערזוכט פארוואס א בעל תאוה ווערט געקוקט אראפ ערגער ווי איינער וואס האט מורא, און פארוואס די הלכה באהאנדלט “אונס יצרו” אנדערש פון אנדערע סארטן אונס. ס׳ווערט געקלערט אז תאוה איז א רצון וואס קומט פון אינעווייניג דורך הרגלים וואס מען האט זיך אליין געמאכט, בשעת פחד קומט פון דרויסן און נעמט אוועק דעם דעת. די תוספות׳ס קשיא ווערט געברענגט פארוואס יצר הרע שטייט נישט אין דער גמרא׳ס ליסטע פון...

דער שיעור אונטערזוכט די מחלוקת צווישן צוויי פילאסאפישע שיטות וועגן גשמיות און מענטשלעכקייט. איין שיטה (אריסטו און דער רמב״ם) האלט אז עבירות פון חוש המשוש זענען נידריגער ווייל זיי זענען בהמיש, און צולייגן מענטשלעכע אלעמענטן (ווי מחשבות און סטאריס) מאכט עס נאך ערגער. די אנדערע שיטה האלט אז גראדע דאס אויסארבעטן פון גשמיות אין א מענטשלעכע וועג איז בעסער ווי בלויז בהמישע פרעסערייַ. דער שיעור ברענגט...

אין דעם שיעור ווערט אויפגעוויזן ווי די מציאות פון היינטיגע שפע און טעכנאלאגיע האט געטוישט דעם אינהאלט פון עבודת המידות, ספעציפיש לגבי תאוות אכילה. די הויפט טענה איז אז מען קען נישט רעדן וועגן פרישות און מושל בנפשו אין 2026 אין בארא פארק מיט די זעלבע שפראך און דוגמאות ווי אין גאליציע אין 1822, ווייל די פראבלעמען און די סאלושענס זענען אנדערש. אנשטאט צו פראטעסטירן קעגן די טעכנאלאגיע און שפע, דארף...

דער שיעור באהאנדלט דעם חילוק צווישן לערנען תורה-ספרים און חיצונישע ספרים, און פארוואס מענטשן פילן א באזונדערע חיות ווען זיי לערנען הייליגע ספרים. דער עיקר יסוד איז אז וואס מען באקומט ארויס פון א ספר איז תלוי אין וויאזוי מען גייט צו דערצו — מיט יראת הכבוד און ערנסטקייט, אדער ווי “שאר הדברים.” ווערט אויך באשפראכן די ראלע פון נאמנות (לאיעלטי) אין גלויבן, און פארוואס אמונה אין מסורה איז נישט בלויז א...

דער שיעור באהאנדלט די מידה פון התגברות על התאוה און וואס עס מיינט טאקע “וואס מ׳וויל טאר מען נישט”. ס׳ווערט געקלערט צוויי וועגן צו פארשטיין די מידה: איינס, אלס א בעיסיק תנאי פאר חינוך און אלע אנדערע מידות (סעלף-קאנטראל, גבורה, קבלת עול), און צווייטנס, אלס די כללות פון אלע מידות וואס באשטייט אין נישט פאלגן די גוף׳ס רצונות. מ׳דיסקוטירט אויך די פראבלעם אז מענטשן זענען נישט נוצלעך שלעכט, נאר זייער...

אין דעם שיעור ווערט אויסגעקלארט די אמתע משמעות פון אריסטו׳ס זאץ “חוש המישוש חרפה” און וויאזוי דער רמב״ם האט עס פארשטאנען. די הויפט נקודה איז אז דאס רעדט זיך נישט וועגן תענוגי הגוף אליין, נאר וועגן די בושה פון איינעם וואס קען זיך נישט איינהאלטן אין די נושא, ווייל דאס ווייזט אז ער איז מער א בהמה ווי א מענטש. עס ווערט אויך באהאנדלט די פאלשע קריטיק פון אגרת הקודש אויפן רמב״ם, און אויסגעקלארט אז קיין...

דער שיעור אונטערזוכט די גרונט-טעות אין פארשטיין תאוות און תענוגים: צי זענען אלע פיזישע תאוות בעצם די זעלבע זאך (נאר אין אנדערע כמות), אדער צי איז יעדע תאוה א באזונדערע איכות. דער רמב״ן ווערט קריטיזירט פאר זיין שיטה אז “קדושים תהיו” מיינט נאר פרישות אין כמות, און אז די תורה האט געלאזט א “לאך” ווייל מ׳קען זיין א “נבל ברשות התורה”. דער שיעור ברענגט ראיות פון די תורה׳ס אייגענע חילוקים צווישן...

דער שיעור באַהאַנדלט די מידה פון זהירות/פרישות (temperance) און פרעגט פאַרוואָס עס פעלט פּראַקטישע ערפאַרונג און ווירקזאַמע דרשות אויף דעם געבעט. עס ווערט געמאַכט אַ חילוק צווישן צוויי סאָרטן תאוות: נאַטירליכע תאוות (וואָס אַלע מענטשן האָבן) און אַנדערע תאוות, און עס ווערט געקלערט אַז רוב מוסר-דרשות זענען נישט דעטאַליִרט גענוג כּדי צו העלפן למעשה. די דיסקוסיע ברענגט אַרויס אַז מענטשן ווערן...