អ៊ុយក្រែនរៀបចំពិធីបុណ្យរំឭកវិញ្ញាណក្ខន្ធ គម្រប់ខួប៤ឆ្នាំ នៃសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
ថ្ងៃទី២៤កុម្ភៈ សង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីមកលើអ៊ុយក្រែន បានគ្រប់៤ឆ្នាំហើយ។ ជាសង្គ្រាមដែលបានធ្វើឲ្យប្រែប្រួលទាំងស្រុង ដល់កត្តាសន្តិសុខ និងនយោបាយការបរទេសអឺរ៉ុប ក៏ដូចជាក្នុងពិភពលោកទាំងមូល។ ខុសពីការមាក់ងាយរបស់លោកពូទីន ដែលថារុស្ស៊ីនឹងវាយផ្តួលរំលំអ៊ុយក្រែនក្នុងរយៈពេលតែ៣ថ្ងៃ តែ៤ឆ្នាំមកនេះ អ៊ុយក្រែនបានតស៊ូយ៉ាងអង់អាចក្លាហាន ដើម្បីការពារទឹកដីនិងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ នៅក្នុងសង្គ្រាម៤ឆ្នាំមកនេះ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនបានរស់រងទុក្ខវេទនា ស្លាប់ និងរបួសច្រើនម៉ឺននាក់។
ដូចឆ្នាំមុនៗ ថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័នសហភាពអឺរ៉ុប និងថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសសមាជិកអឺរ៉ុបច្រើននាក់ បានធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងកៀវ ដោយជិះរថភ្លើងចេញពីប្រទេសប៉ូឡូញ ដើម្បីចូលរួមពិធីបុណ្យខួបគម្រប់៤ឆ្នាំ នៃសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីមកលើអ៊ុយក្រែន។ វាគឺជាឱកាស ដែលអឺរ៉ុបចង់បញ្ជាក់ប្រាប់អ៊ុយក្រែនថាអឺរ៉ុបនៅតែបន្តគាំទ្រ ជួយអ៊ុយក្រែនជានិច្ច មិនថាសង្គ្រាមនេះអូសបន្លាយយូរប៉ុណ្ណា។
អឺរ៉ុបប្តេជ្ញាបន្តជួយអ៊ុយក្រែន
ចាប់តាំងពីលោកដូណាល់ ត្រាំ បានត្រឡប់ចូលមកកាន់អំណាច គឺសហរដ្ឋអាមេរិកលែងជួយអ៊ុយក្រែនទៀតហើយ។ អ្វីដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ ជួយគឺបានត្រឹមតែអនុញ្ញាតឲ្យក្រសួងការពារជាតិអាមេរិក លក់គ្រឿងសព្វាវុធនិងសម្ភារៈយោធាខ្លះ ដែលអឺរ៉ុបគឺជាអ្នកចេញប្រាក់ទិញ។ បច្ចុប្បន្ននេះ គឺអឺរ៉ុបដែលជាអ្នកផ្តល់ជំនួយថវិកាសឹងតែទាំងស្រុង ទៅឲ្យអ៊ុយក្រែន ដើម្បីប្រយុទ្ធតតាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី។ អឺរ៉ុបជួយអ៊ុយក្រែនដោយក្តីអាណិតអាសូរពិតមែនហើយ តែអឺរ៉ុបក៏ចង់អរគុណអ៊ុយក្រែនដែរ ព្រោះអ៊ុយក្រែនជាអ្នកច្បាំងទប់រុស្ស៊ី មិនឲ្យរុលចូលមកឈ្លានពានទ្វីបអឺរ៉ុបទាំងមូល។
សូមបញ្ជាក់ថា ផ្អែកតាមតួលេខរបស់វិទ្យាស្ថាន Kiel នៅអាល្លឺម៉ង់ ៤ឆ្នាំមកនេះ អឺរ៉ុបបានចំណាយប្រាក់ជួយអ៊ុយក្រែន តាមរយៈការទិញគ្រឿងសព្វាវុធនិងចំណាយផ្សេងៗ ប្រមាណ ២០១ពាន់លានអឺរ៉ូរួចហើយ។ ហើយ បច្ចុប្បន្ននេះ អឺរ៉ុបបានសន្យាជួយផ្តល់ប្រាក់ ចំនួន១៧៨ពាន់លានអឺរ៉ូថែមទៀត។
លោកហ្សេឡេនស្គី៖ "ពូទីនមិនបានឈ្នះសង្គ្រាមទេ!"
ព្រឹកថ្ងៃទី២៤កុម្ភៈ នៅទីក្រុងកៀវ លោកប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន បានទទួលស្វាគមន៍ថ្នាក់ដឹកនាំអឺរ៉ុប នៅក្នុងពិធីបុណ្យរំឭកវិញ្ញាណក្ខន្ធទាហានពលី និងជនស៊ីវីលអ៊ុយក្រែន ដែលបានស្លាប់ដោយសារតែសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី។ កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី២៣កុម្ភៈ លោកប្រធានាធិបតីហ្សេឡេនស្គី បានបង្ហោះសារជាវីដេអូមួយ ដែលលោកបានថ្លែងកោតសរសើរ និងអរគុណចំពោះវីរភាពរបស់យុទ្ធជនអ៊ុយក្រែន ក៏ដូចជាទឹកចិត្តតស៊ូរបស់ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនគ្រប់ៗរូប។ ជាការតស៊ូដ៏អង់អាចក្លាហាន ពុះពារជំនះគ្រប់ការលំបាក ទោះសត្រូវខំប្រឹងវាយបំបាក់យ៉ាងណា។
កាលពី៤ឆ្នាំមុន ពូទីនបានប្រកាសអះអាងថា នឹងផ្តួលរំលំរដ្ឋធានីកៀវក្នុងរយៈពេល តែ៣ថ្ងៃ។ ដូច្នេះយើងឃើញហើយ ថាការតស៊ូរបស់យើងរឹងមាំកម្រិតណា ព្រោះ៤ឆ្នាំមកនេះយើងនៅតែឈរដដែល ។ នៅពីក្រោយពាក្យពេចន៍ទាំងនេះ គឺមានជនរួមជាតិយើងរាប់លាននាក់ ដែលមានសេចក្តីប្តេជ្ញាក្លាហានដ៏ធំធេង និងការពុះពារជំនះតស៊ូ មិនថាលំបាកវេទនាកម្រិតណា។
យើងបានការពារឯករាជ្យរបស់ជាតិយើង យើងមិនបានបាត់បង់អធិបតេយ្យភាពរបស់យើងទេ។ ចំណែកពូទីនវិញ ក៏មិនបានសម្រេចកម្មវត្ថុរបស់ខ្លួនដែរ។ រុស្ស៊ីមិនអាចបំបាក់កម្លាំងសាមគ្គីតស៊ូរបស់ប្រជាជាតិអ៊ុយក្រែនបានឡើយ។ រុស្ស៊ីមិនបានឈ្នះសង្គ្រាមទេ ព្រោះយើងបានរក្សាការពារអ៊ុយក្រែនរហូតមក។ យើងនឹងបន្តតស៊ូដល់ដង្ហើមចុងក្រោយ ដើម្បីកសាងសន្តិភាពឡើងវិញ ហើយស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនជាតិយើង។
អ៊ុយក្រែនស្លាប់ជនស៊ីវីល ១៥០០០នាក់ និងទាហានយ៉ាងហោច ៥៥០០០នាក់
ផ្អែកតាមតួលេខចុងក្រោយ ប្រមូលដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ សង្គ្រាម៤ឆ្នាំមកនេះ បានផ្តាច់ជីវិតប្រជាជនស៊ីវីលអ៊ុយក្រែន ចំនួន១៥០០០នាក់ និងរបួសពិការ ចំនួនប្រមាណ ៤០៦០០នាក់។ តែតួលេខជាក់ស្តែង ត្រូវគេជឿថាអាចមានច្រើនលើសនេះ ព្រោះថាមានតំបន់ច្រើនទៀតដែលនៅក្នុងសមរភូមិ ឬស្ថិតក្នុងដៃគ្រប់គ្រងរបស់កងទ័ពរុស្ស៊ី ដែលគេមិនអាចទៅស្រង់ស្ថិតិបាន។ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែន ប្រមាណ៦លាននាក់ បានភៀសខ្លួនទៅជ្រកនៅប្រទេសផ្សេងៗ។ ចំណែកខាងទាហានអ៊ុយក្រែនវិញ លោកហ្សេឡេនស្គី បានបញ្ជាក់កាលពីដើមខែកុម្ភៈនេះ ថាមានស្លាប់ចំនួន ៥៥០០០នាក់ គិតចាប់ពីខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២២មក។ តែចំនួននេះ គឺមិនទាន់រាប់ទាហានបាត់ខ្លួនច្រើនពាន់នាក់ទៀត។
ដោយឡែក ខាងរុស្ស៊ីវិញ កងទ័ពរុស្ស៊ីបន្តរក្សាការសម្ងាត់ មិនដែលបញ្ចេញតួលេខផ្លូវការទេ។ វាគឺជាទម្លាប់នៃរបបផ្តាច់ការ ដែលតែងតែលាក់ព័ត៌មាន។ ក៏ប៉ុន្តែ បើផ្អែកតាមបណ្តាញព័ត៌មានBBC ជាភាសារុស្ស៊ី និងបណ្តាញព័ត៌មានរុស្ស៊ី Mediazona គឺយ៉ាងហោចមានទាហានរុស្ស៊ីស្លាប់ ១៧៧០០០នាក់។ មានសាក្សីទាហានរុស្ស៊ីច្រើននាក់ ដែលបានអះអាងថា មេទាហានរុស្ស៊ីបាញ់គ្រាប់បណ្តេញឲ្យកូនទាហានតូចៗរត់ចូលសមរភូមិ នរណាដែលមិនទៅគេបាញ់ចោលតែម្តង។
ផ្អែកតាម តួលេខប៉ាន់ស្មាន របស់ Center for Strategic and International Studies មានទាហានរុស្ស៊ីស្លាប់ មិនក្រោម ៣២៥០០០នាក់ទេ។ រីឯទាហានអ៊ុយក្រែនវិញ អាចស្លាប់ចន្លោះពី ១សែន ទៅ១សែន៤ម៉ឺននាក់ គិតពីឆ្នាំ២០២២មក។ វាគឺជាទំហំស្លាប់បាត់បង់ជីវិតមនុស្សដ៏ច្រើនសន្ធឹក ដើម្បីតែមហិច្ឆតារបស់លោកពូទីន ដែលអះអាងថានឹងផ្តួលរំលំអ៊ុយក្រែនត្រឹមតែប៉ុន្មានថ្ងៃ។ តែមកទល់ពេលនេះ ៤ឆ្នាំហើយ កងទ័ពរុស្ស៊ីដែលល្បីថាធំជាងគេសឹងមួយពិភពលោក រុលទៅមុខយ៉ាងលំបាក ហើយត្រូវយកទាហានស៊ីឈ្នួល មកពីប្រទេសផ្សេងមកជួយថែមទៀត។
ការចរចាសន្តិភាពគ្មានលទ្ធផល
គួរបញ្ជាក់ថា ប្រមាណ១ឆ្នាំកន្លងមកនេះ រដ្ឋបាលរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ បានដើរតួនាទីអះអាងថាចង់សម្របសម្រួលឲ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ឲ្យបានឆាប់បំផុត។ ការចរចាគ្នារវាងអ៊ុយក្រែន និងរុស្ស៊ី បានចាប់ផ្តើមធ្វើច្រើនដងមកហើយ តែគិតមកទល់ពេលនេះ គឺគ្មានលទ្ធផលទេ ក្រៅតែពីការដោះដូរអ្នកទោសគ្នា។ ការចរចានៅតួកគី នៅអាប៊ូដាប៊ី ហើយថ្មីៗនេះ នៅហ្សឺណែវទៀត គឺសុទ្ធតែគ្មានលទ្ធផល ព្រោះថាអ្វីដែលរុស្ស៊ីទាមទារ គឺអ៊ុយក្រែនមិនអាចទទួលយកបាន។ រុស្ស៊ីទាមទារឲ្យអ៊ុយក្រែន ប្រគល់ទឹកដីតំបន់ដុនបាសទាំងស្រុងទៅឲ្យខ្លួន ទាំងដែលការពិតជាក់ស្តែង គឺបច្ចុប្បន្ននេះ កងទ័ពរុស្ស៊ីមិនគ្រប់គ្រងតំបន់នេះទាំងស្រុងទេ។ ជារួម បច្ចុប្បន្ននេះ កងទ័ពរុស្ស៊ីគ្រប់គ្រងទឹកដីអ៊ុយក្រែន ប្រមាណ២០% ដែលក្នុងនោះគឺ១ភាគ៣ គឺរុស្ស៊ីចូលមកដណ្តើមយកតាំងតែពីមុនឆ្នាំ២០២២ម៉្លេះ។
បញ្ហាកាត់ទឹកដីហុចទៅឲ្យរុស្ស៊ី ដើម្បីបានសន្តិភាព វាគឺជារឿងឈឺចាប់ ដែលអ៊ុយក្រែនមិនអាចធ្វើទៅបានដោយងាយ។ ហើយជាងនេះទៀត អ៊ុយក្រែននៅតែបារម្ភថា បើប្រគល់ឲ្យទៅរុស្ស៊ីថ្ងៃនេះ តើច្បាស់ទេ ថាថ្ងៃស្អែករុស្ស៊ីនឹងមិនមកវាយឈ្លានពានបន្តទៀត? ត្រង់ចំណុចនេះហើយ ដែលអ៊ុយក្រែនបន្តទាមទារ ឲ្យមានយន្តការការពារសន្តិសុខអ៊ុយក្រែនឲ្យបានរឹងមាំបំផុតទៅថ្ងៃអនាគត ដើម្បីទប់កុំឲ្យរុស្ស៊ីស្រក់ទឹកមាត់ ឃ្លានចង់បានទឹកដីអ៊ុយក្រែនទៀត។ យន្តការនេះ គឺមានជាអាទិ៍ ជាការធានាការពារសន្តិសុខពីសម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិច ដែលមានសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបស្ម័គ្រចិត្ត។
តែលោកពូទីន បានបន្តបដិសេធជានិច្ច ថាបើមានកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្តលោកខាងលិចចូលទៅអ៊ុយក្រែន នោះរុស្ស៊ីនឹងចាត់ទុកថា វាជាការគំរាមមកលើសន្តិសុខរុស្ស៊ី។ យ៉ាងណាមិញ នៅព្រឹកថ្ងៃខួបគម្រប់៤ឆ្នាំនៃសង្គ្រាមនេះ វិមានក្រេមឡាំងបានប្រកាសថា រុស្ស៊ីនឹងបន្តធ្វើសង្គ្រាមរហូតទាល់តែសម្រេចកម្មវត្ថុដូចការគ្រោងទុក។ ដូចអ្វីដែលលោកហ្សេឡេនស្គី ធ្លាប់បានលើកឡើងច្រើនដង គឺធាតុពិតទៅរុស្ស៊ីគ្មានចេតនាចង់បានសន្តិភាពទេ។ លោកហ្សេឡេនស្គី បានអះអាងថាលោកពូទីន ធ្វើល្បិចចរចាតាមការហៅរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ គឺជាលេសដើម្បីចំនេញពេលវេលាតែប៉ុណ្ណោះ។ ចេតនាពិតប្រាកដរបស់លោកពូទីន គឺចង់លេបត្របាក់ទឹកដីអ៊ុយក្រែនទាំងមូល ហើយឈានទៅគ្របឥទ្ធិពលបន្តិចម្តងៗ លើបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបផ្សេងៗទៀត ដូចសម័យសហភាពសូវៀត៕